Ιστορία

Από τους προϊστορικούς κιόλας χρόνους το νησί της Ίου κατοικείται. Η γεωγραφική του θέση είναι εκείνη που το καθιστά στρατηγικό σημείο στις θαλάσσιες οδούς προς την Κρήτη και την Ασία. Η θέση αυτή είναι που βοήθησε στην ανάπτυξη και την ακμή του. Οι αρχαίοι θεοί που λατρεύονται περισσότερο στο νησί ήταν ο Δίας ο Πολιεύς, η Αθηνά Πολιάς, ο Ποσειδώνας και ο Πύθιος Απόλλωνας, του οποίου υπήρχε ναός στο σημείο που βρίσκεται σήμερα η εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης.

Οι πρώτοι κάτοικοι της Ίου είναι οι Κάρες (3200-2700 π.Χ), οι οποίοι προέρχονταν από τη Μικρά Ασία και δημιούργησαν ένα πρωτοκυκλαδίτικο οικισμό, ο οποίος άκμαζε έως την Μινωική κυριαρχία στο Αιγαίο και την άφιξη των δεύτερων κατοίκων του νησιού τους Μινωίτες. Η Μινωική κυριαρχία και η ανάπτυξη του μινωικού πολιτισμού διήρκησε από το 2000-1500 π.Χ.

Στη συνέχεια αποικούν το νησί οι Αχαιοί, οι οποίοι κτίζουν και τα τείχη της Αρχαίας Πόλης. Ακολουθούν οι Φοίνικες, που δίνουν στο νησί το όνομα Φοινίκη και μεταφυτεύουν δένδρα και φυτά από τις χώρες που ταξιδεύουν και κατακτούν. Χαρακτηριστική είναι η καλλιέργεια των φοινικόδεντρων, τα οποία μάλιστα χαράζονται και σε νόμισμα. Τα νομίσματα αυτά από τη μια πλευρά έφεραν ένα φοίνικα και από την άλλη την κεφαλή του Ομήρου. Άλλωστε είναι γνωστή η σχέση του Ομήρου με την Ίο. Η καταγωγή της μητέρας του ήταν από εδώ αλλά και ο ίδιος ο ποιητής πέθανε και θάφτηκε εδώ (σύμφωνα με αναφορές αρχαίων συγγραφέων, όπως του Ηροδότου). Σύμφωνα με συγγράμματα του 2ου μ.Χ αιώνα, ο Όμηρος ταξιδεύοντας από τη Σάμο προς την Αθήνα πέφτει σε τρικυμία και το καράβι του ξεβράζει στην Ίο, όπου και πεθαίνει από την εξάντληση. Άλλη μαρτυρία αναφέρει ότι ο Όμηρος δεν καταφέρνει να λύσει ένα αίνιγμα που του θέτουν οι ψαράδες του νησιού και θανατώνεται.

Το 10 π.Χ αιώνα οι Ίωνες κατακτούν το νησί. Πολλοί πιστεύουν ότι η Ίος πήρε το όνομά της από τους Ίωνες. Τον 6ο αιώνα π.Χ η Ίος προσχωρεί στη Αθηναϊκή Συμμαχία για να προστατευτεί από τους Πέρσες και αποκτά δημοκρατικό πολίτευμα. Αργότερα, το 338 π.Χ μετά τη μάχη στη Χαιρώνεια, κυριαρχείται από τους Μακεδόνες και το βασιλιά Φίλιππο Β΄. Ανεξαρτητοποιείται το 315 π.Χ και εντάσσεται στο «Κοινό των Νησιωτών». Έχει εμπορικές συναλλαγές με άλλα κυκλαδονήσια και τη Ρόδο και κόβει δικό της νόμισμα. Ακολουθούν οι Πτολεμαίοι ως το 2ο αιώνα π.Χ και μετά οι Ρωμαίοι.

Κατά τη Ρωμαϊκή και στη συνέχεια τη Βυζαντινή κυριαρχία το νησί παρακμάζει και γίνεται τόπος εξορίας. Κατά τη Βυζαντινή περίοδο χτίζονται εκκλησίες στις θέσεις που υπήρχαν οι ναοί των αρχαίων θεών και μάλιστα πολλά από τα υλικά των εκκλησιών αποτελούσαν μέρη των ναών αυτών, όπως κίονες και μάρμαρα. Με αυτόν τον τρόπο προσπάθησαν να επιτύχουν τη συνέχιση της λατρείας.

Οι πειρατές ήταν το βασικό μέλημα των κατοίκων της Ίου έως και την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Το φυσικό λιμάνι του νησιού ελκύει τα καράβια τους και τα προστατεύει από τις θαλασσοταραχές. Όποτε δουν ξένο πλοίο στο λιμάνι τους κλείνονται στο κάστρο και στέλνουν στο λιμάνι τις πιο ηλικιωμένες γυναίκες ως δόλωμα για να ελέγξουν τους σκοπούς των ξένων. Αν αυτές δεν επιστρέψουν στο κάστρο, θα πρέπει να ετοιμαστούν για πόλεμο.

Το 1207 προσχωρείται στο Δουκάτο της Νάξου, του οποίου ηγείτο ο Μάρκος Τανούδος και ακολουθεί ακμάζουσα εποχή για το νησί. Το 1269 ξαναπερνά στα χέρια των Βυζαντινών και από το 1296 έως το 1537 έχουμε την ενετική κυριαρχία. Το 1397 οι Ενετοί με αρχηγό τον Κρίσπο Μάρκο τον Α΄ κτίζουν το κάστρο του νησιού για να προστατευτούν οι κάτοικοι από τις επιδρομές των πειρατών.    Ο Μάρκος Κρίσπος φέρνει στο νησί Αλβανούς για να ενισχύσει το εργατικό δυναμικό του.


Το 1537 ο πειρατής Μπαρμπαρόσα πολιορκεί το νησί, το οποίο περνά στα χέρια των Τούρκων. Οι Τούρκοι ονομάζουν την Ίο «Αίνε» ή « Άνζα». Επίσης, την παρομοιάζουν με την Μάλτα και τη φωνάζουν «Μικρή Μάλτα», λόγω του φυσικού της λιμανιού και της ασφάλειας που προσφέρει. Αρχικά οι Τούρκοι δεν κατοικούν στην Ίο μόνο εισπράττουν τους φόρους που της επιβάλλουν. Το 1558 Τούρκοι πειρατές λεηλατούν και καίνε το νησί, παίρνουν τους κατοίκους και τους πουλούν ως σκλάβους στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής. Έτσι για 20 χρόνια περίπου το νησί θα ερημωθεί. Το 1668 Γάλλοι πειρατές νικούν τον τουρκικό στόλο. Το σημείο της μάχης ονομάστηκε Μπουρλότο. Το 1700 κατοικούν στο νησί εκτός από τους ντόπιους Αλβανοί και ξένοι πειρατές.

Την περίοδο 1770-1774 έχουμε τη Ρώσικη κυριαρχία, η οποία λήγει με τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή. Μέχρι και το 1821 η Ίος και γενικότερα τα νησιά των Κυκλάδων καταφέρνουν να αναπτύξουν το εμπόριο και τη ναυτιλία, χάριν των προνομίων που τους έχουν δοθεί. Το 1821 ξεκινά ο αγώνας για την ελευθερία και η Ίος λαμβάνει ενεργά μέρος στον αγώνα λόγω της ναυτικής δύναμης που διαθέτει. Παίρνει μέρος στη ναυμαχία στο Κουσάντασι το καλοκαίρι του 1821, στη Β΄ Εθνοσυνέλευση στο Άστρος το 1823, αλλά και στη Γ΄ Εθνοσυνέλευση το 1827 στην Τροιζήνα.

Πολλοί ήταν οι ευεργέτες του νησιού κατά την Ελληνική Επανάσταση. Ένας από αυτούς ήταν ο Σπυρίδων Βαλέτας, ο οποίος υπήρξε μέλος της Φιλικής Εταιρείας και μετέπειτα υπουργός του νέου Ελληνικού Κράτους. Εκείνη την περίοδο ιδρύεται σχολείο στο οποίο φοιτούν 100 μαθητές. Την άνοιξη του 1829 το νησί απελευθερώνεται και ενσωματώνεται στο ελεύθερο ελληνικό κράτος. Κατά την ενσωμάτωσή του με το νέο ελληνικό κράτος είναι ένα νησί άγονο με λίγους κατοίκους που προσπαθούν να ζήσουν καλλιεργώντας τη γη, εκτρέφοντας ζώα και εξορύσσοντας ορυκτά από το υπέδαφος. Μετά τη δεκαετία του ‘70 η Ίος καταφέρνει να αναπτύξει τον τουρισμό της και να γίνει δημοφιλής προορισμός για τους Ευρωπαίους κυρίως νέους. Τίτλο που διατηρεί έως και σήμερα.


Scroll to top